ยินดีต้อนรับสู่ การยกระดับเศรษฐกิจชุมชน

จังหวัดราชบุรี

โพธาราม

เจ็ดเสมียน

บ้านเลือก

ประเพณี

ประเพณี เจ็ดเสมียนและบ้านเลือก

เจ็ดเสมียน

รายละเอียดต่างๆด้านประเพณีในพื้นที่ ตำบลเจ็ดเสมียน จังหวัดราชบุรี                    

บ้านเลือก

รายละเอียดต่างๆด้านประเพณีในพื้นที่ ตำบลบ้านเลือก จังหวัดราชบุรี                    

วัฒนธรรม เจ็ดเสมียน บ้านเลือก


เจ็ดเสมียน

1 1)ศาลตาปะกำ มีผีตีนโรง ตีนศาลที่ชื่อว่า ตาอยู่ ซึ่งเป็นคนหนึ่งที่ถูกช้างเหยียบตายคนที่อยู่ในชุมชนเชื่อว่า หากใครทำของหาย หรือมีเรื่องอะไร เล็กๆ น้อยๆ สามารถมาบนตาอยู่ได้ด้วยเหล้าขาว 1ขวด จะได้รับความสำเร็จ ปัจจุบันศาลตาปะกำเป็นที่เคารพนับถือของชุมชนเป็นอย่างมาก โดยจะมีคนที่ทำของหายมาบนบาน หากประสบความสำเร็จจะจ้างละครชาตรีจากที่อื่นมาแก้บน ทุกวันเสาร์ที่ 2 เดือนพฤษภาคม จะมีการทำบุญที่ศาลตาปะกำ โดยมีการนิมนต์พระมาสวดมนต์เย็น เช้าวันรุ่งขึ้นพระสงฆ์จะมาฉันท์ข้าวเช้า ประชาชนทั่วไปทั้งหมู่ 4 และ หมู่ 5 ร่วมกันทำบุญ ต่อจากนั้นจึงร่วมรับประทานอาหารร่วมกันในชุมชนเป็นประจำทุกปี

2 2)ศาลของช้างบัวบานหรือสุสานศาล ในสมัยพระอุเทน มีเหตุการณ์ที่ชาวบ้านไม่ลืมอยู่ครั้งหนึ่ง คือ พลายบัวบานตกน้ำมัน ดุมาก หมอช้างไม่สามารถบังคับได้ ช้างพลายบัวบานได้ออกอาละวาด ฆ่าผู้คนล้มตายหลายคน ใช้วิ่งล่อให้พลายบัวบานไล่กวด จนพลายบัวบานตกลงไปในหลุมพรางแล้วสิ้นใจตาย หลุมนี้ปัจจุบันเรียกว่า ตลุคบัวบาน มีความศักดิ์สิทธิ์ในเรื่องการให้ชุมชนถูกรางวัล

1 3)ศูนย์เรียนรู้บ้านช่างสกุลบายศรี บ้านช่างสกุลบายศรี ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 85 หมู่ 6 ตำบลเจฌดเสมียน อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ที่ได้ก่อตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ.2561 ที่คุณธนกร สดใสตั้งใจให้สถานที่นี้เป็นที่รวบรวมทั้งงานศาสตร์และงานศิลป์ทางด้านวัฒนธรรมประเพณี งานฝีมือ เย็บ ปัก ถัก ร้อย และงานหัตกรรมอื่นๆ และได้ก่อเป็นวิสาหกิจชุมชนบ้านช่างสกุลบายศรี เพื่อขับเคลื่อนงานหัถกรรมภูมิปัญญาไทย เป็นสัมมาชีพชุมชน กลุ่มจักสานเชือกกล้วย ผลิตกระเป๋า ผ้ามัดย้อมจากยางกล้วย

บ้านเลือก

1 2) ศาลปู่ตาเจ้านาย มีเค้าโครงจากศาลดั้งเดิม แล้วมีการบูรณะเป็นบางส่วน ที่ตั้งศาล อยู่กลางหมู่บ้าน หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ซึ่งเป็นจุดแรกที่กลุ่มลาวเวียง ตำบลบ้านเลือกอพยพมาจากเมืองเวียงจันทน์ประเทศลาว ติดตามพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬา โลกมหาราช รัชกาลที่ 1 เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึก ปีพ.ศ.2522 มาพักพิงรวมกลุ่ม ณ จุดนี้แล้วตั้งศาลขึ้นเพื่ออัญเชิญดวงวิญญาณของบรรพบุรุษและเจ้านายที่เสียชีวิตที่เมืองเวียงจันทน์ใน สภาวะสงคราม มาประดิษฐานสิงสถิต ณ ศาลแห่งนี้ เพื่อปกป้องคุ้มครองลูกหลานให้อยู่เย็นเป็นสุข ปลอดจากภัยธรรมชาติ เป็นที่พึ่งของชาวบ้าน ตามความเชื่อสืบทอดกันมา เรียกว่า ศาลปู่ตาเจ้านาย คําว่า ปู่ตา หมายถึง ปู่ ย่า ตา ยาย คําว่า เจ้านาย หมายถึง เจ้านาย ข้าราชการ ปัจจุบันเรียกว่า ศาลปู่ตา ก่อนที่ลาวเวียงกลุ่มนี้จะขยับขยายไปสร้างบ้านเรือนในที่ดินที่ตนเองไปแผ้วถางป่าบุกเบิกจบของ เป็นเจ้าของในท้องที่ตำบลบ้านเลือก เดือนหกของทุกปีหลังจากทำพิธีเบิกบ้าน ณ ศาลเจ้าท * จะมีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษที่ประดิษฐานสิงสถิต ณ ศาลแห่งนี้ ผู้ที่ล่วงลบ * หมู่บ้าน ซึ่งชาวบ้านตำบลบ้านเลือกจะมาร่วมกันทำบุญ เรียกว่า ทำบุญกลางบ้าน ปัจจุบันหมู่บ้าน ชุมชนแต่ละแห่งจะจัดทำบุญที่หมู่บ้าน ชุมชนของตนเพื่อความสะดวกแก่ เหมือนกัน 3.วัดบ้านเลือก ตั้งอยู่ที่หมู่ ๔ ในเขตเทศบาลตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี วัดบ้านเลือกเป็นวัดราษฎร์ในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย เป็นวัดเก่าแก่ที่มีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ ๑ หรืออาจจะก่อนหน้านั้น ดังมีปรากฏในพงศาวดารว่าเมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานท้องตราลงมาให้พระยามอญทั้ง ๗ เลือกที่ทำกินเอาเอง ชาวมอญได้ล่องลงมาตั้งถิ่นฐานตามสองฝั่งแม่น้ำแม่กลองซึ่งเป็นบริเวณที่ชาวลาวเวียงซึ่งถูกกวาดต้อนมาจากเวียงจันทน์สมัยกรุงธนบุรีได้ตั้งบ้านเรือนอยู่ก่อน เมื่อพระยามอญนำท้องตรามาให้ดูว่าพระเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานที่ดินเหล่านี้ให้แก่ชาวมอญแล้ว ชาวลาวจึงอพยพถอยร่นจากบริเวณริมน้ำเข้าไปอยู่ตอนในหลายแห่งด้วยกันโดยได้เข้ามาอยู่บริเวณวัดบ้านเลือกใน พ.ศ. ๒๓๔๓

2 4.วัดพระศรีอารย์ ตั้งอยู่เลขที่ 139 ซอยสุขาภิบาล 8 หมู่ที่ 9 ตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี มีเนื้อที่โดยประมาณ 40 ไร่ รอบๆบริเวณวัดโดยทั่วไปเป็นป่าโปร่ง มีต้นไม้ใหญ่อยู่มากมาย มีบรรยากาศร่มรื่นเหมาะแก่การใช้เป็นแหล่งปฏิบัติธรรม แต่เดิมสร้างสมัยปลายกรุงศรีอยุธยา เมื่อปี 2275 มีอายุประมาณ 280 ปี เดิมชื่อวัดสระอาน ไม่มีพระภิกษุมาอยู่จำพรรษา อุโบสถเดิมก่ออิฐถือปูนขนาด กว้าง 4 เมตร ยาว 9 เมตร เป็นอุโบสถมหาอุดเข้าออกได้ทางเดียว มีสระน้ำโบราณอยู่คู่กับ อุโบสถด้านทิศเหนือ มีน้ำขังตลอดทั้งปี ซึ่งเชื่อกันว่าเป็นสระน้ำเก่าที่ศักดิ์สิทธิ์ ขณะที่ขุดค้นพบนั้นมีสภาพเก่าชำรุดทรุดโทรมมาก ภายในอุโบสถมีพระประธานที่เก่าแก่ เป็นอิฐเผาถือปูน บริเวณรอบๆ อุโบสถเป็นป่ามีต้นไม้น้อยใหญ่ขึ้นปกคลุมอยู่ จนถึงประมาณปี 2475 เริ่มมีพระภิกษุเข้ามาพักจำพรรษาเรื่อยมาในปี 2500 ได้เปลี่ยนชื่อจาก วัดสระอาน มาเป็น วัดพระศรีอารย์

3 5.วัดโบสถ์ สำหรับวัดโบสถ์ เป็นวัดเก่าแก่อีกวัดหนึ่งของเมืองโอ่ง ชาวบ้านเรียกขานวัดโบสถ์ข้าวโพดแปดแถว ตั้งอยู่บนเนื้อที่ 28 ไร่ ในหมู่หมู่บ้านที่ 1 ต.บ้านเลือก เป็นวัดเก่าแก่อายุเกือบ 200 ปี เริ่มตั้งแต่สมัยพระอธิการบุตตา ได้สร้างกุฏิ และวางรากฐานอุโบสถตั้งแต่ปี พ.ศ.2370 มีประชาชนร่วม 3 หมู่บ้าน ร่วมกันทำบุญกุศลอยู่ที่วัด และสร้างศาสนสถาน เช่น อุโบสถ ศาลาการเปรียญ กุฏิ ศาลาอเนกประสงค์ ศาลาฌาปนสถาน ตลอดจนถาวรวัตถุภายในวัดวัดโบสถ์ เดิมคือ วัดบ้านเลือกเหนือ คู่กับวัดบ้านเลือกใต้ (วัดบ้านเลือก) ต่อมา หลวงปู่อินทร์ (พระครูประสาทสังวรกิจ) ได้สร้างอุโบสถขึ้นมาใหม่เพื่อทำสังฆกรรมของพระภิกษุสงฆ์ ผู้คนเห็นต่างเล่าลือบอกต่อๆ ว่า วัดนี้โบสถ์งาม ต่อมา คนเรียกว่า วัดโบสถ์งาม และขานมาเป็น “วัดโบสถ์” จนถึงปัจจุบันนี้

4 6.วัดหุบมะกล่ำ ตั้งอยู่บ้านหนองรี ตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี ถ้าเราเดินทางจากกรุงเทพฯไปทางถนนเพชรเกษมก็อยู่ราวประมาณ 70 กว่ากิโลเมตร วัดนี้เป็นวัดเก่าแก่จะมีมาแต่ครั้งสมัยอยุธยาหรือไม่นั้นยังไม่พบหลักฐาน บรรดาโบราณวัตถุที่ พบก็บอกหลักฐานเพียงว่าสมัยรัตนโกสินทร์แต่วัดนี้นับว่าน่าจะก่อตั้งมานานกว่า เพราะพบตำราสรรพวิชาสาขาต่างๆมากมาย ทั้งที่เป็นภาษาขอมและมอญก็มีให้เห็นและที่มีอายุนานนับร้อยปีก็หลายเล่ม

5 7.วัดหนองรี ตั้งอยู่พื้นที่หมู่ที่ 8 ตำบลบ้านเลือก อำเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี อยู่ห่างจากกรุงเทพประมาณ 78 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางจากกรุงเทพประมาณ 1 ชั่วโมง 30 นาที มีพระเกจิอาจารย์ที่มีชื่อเสียง หลวงปู่อินทร์ ธมมโชติ

1 1) ความเชื่อ ชาวไทยลาวเวียง มีความเชื่อทั้งทางพุทธศาสนาและความเชื่อเกี่ยวกับการไหว้ผีบรรพบุรุษที่สะท้อนให้เห็นในวัฒนธรรมประเพณีในการดำรงชีวิตและประเพณีที่สัมพันธ์กับความเชื่อได้แก่ ชายหนุ่มต้องหัดทำงาน เช่น จักสาน เลื่อยไม้ ถากไม้ ไสกบ คราดไถ ฟั่นเชือก ถ้าทำไม่เป็นผู้หญิงไม่ชอบ หากแต่งานก็จะทำให้บุตรภรรยาอับอาย ผู้หญิงต้องมีความรู้การบ้านการเรือน ตกน้ำ ตำข้าว ตำหูก ปลูกหม่อนเลี้ยงไหม ถ้าทำไม่เป็นจะหาสามียาก หากแต่งงานก็จะทำให้สามีอับอาย แต่สมัยปัจจุบันไม่มีหลงเหลือแล้วแต่สำหรับประเพณีสารทลาวชาวไทยลาวเวียงมาทำบุญแก้ข้าวห่อ แต่ละครอบครัวนำห่อข้าวที่บรรจุข้าวสวย กับข้าว และผลไม้ ไปวางไว้หน้าเจดีย์ผีบรรพบุรุษของตนคอยเวลาเมื่อพระบนศาลาการเปรียญฉันเพลเสร็จก็จะแก้ข้าวห่อกัน ยังมีการปฏิบัติกันจนถึงปัจจุบันที่วัดโบสถ์ ตำบลบ้านเลือก เพราะเชื่อบรรพบุรุษปู่ ย่า ตา ยาย และญาติพี่น้องที่ล่วงลับไปแล้ว หากทำความดีไว้เมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่จะได้เกิดในสรวงสวรรค์ แต่หากทำความชั่วจะตกนรกกลายเป็นเปรต ต้องทุกข์ทรมานในอเวจี ต้องอาศัยผลบุญที่ลูกหลานอุทิศกุศลไปให้ในแต่ละปีมายังชีพ ดังนั้นในวันแรม 1 ค่ำ เดือน 10 คนบาปทั้งหลายที่เรียกว่าเปรตจึงถูกปล่อยตัวกลับมายังโลกมนุษย์ เพื่อมาขอส่วนบุญจากลูกหลาน แล้วจะกลับไปนรกในวันแรม 15 ค่ำเดือน 10 ซึ่งถือเป็นคติและเชื่อสืบกันมาว่า ญาติที่ล่วงลับไปแล้วจะมีโอกาสได้กลับมารับส่วนบุญจากญาติพี่น้องที่ยังมีชีวิตอยู่ ดังนั้น จึงมีการทำบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้ญาติในวันนี้

2 2)ศิลปะการแสดง การแสดงพื้นบ้านของชาวไทยลาวเวียง เช่น การเป่าแคนของข้านขนุน หมู่ 4 ตำบลบ้านเลือก การรำลาวเวียง การรำบาสโลป/รำแทนของวัดโบสถ์ หมู่ 1 ตำบลบ้านเลือก

3 3)อาหาร อาหารประจำเทศกาลที่แต่ละชาติพันธุ์นำมาร่วมงานประเพณีหรือเทศกาลสำคัญต่างๆ เช่น ขนมอีตุ่ย (แป้งข้าวเหนียวไส้ถั่วเขียวทอดน้ำมันมะพร้าว) ในวันออกพรรษาของชาวไทยลาวเวียง กระยาสารทในวันสารทไทยลาวเวียง ขนมเข่ง ขนมเทียนวันตรุษจีน การกินเจในวันตรุษจีน สารทจีน ขนมไหว้พระจันทร์ในเทศกาลไหว้พระจันทร์ ขนมจ้างหรือขนมบัวลอย ก๋วยเตี๋ยว ซาลาเปา ของชาวจรน แกงขี้เหล็ก แกงหยวกกล้วยใส่ไก่ แกงบอน นอกจากนี้ ยังมีอาหารในชีวิตประจำวันของชาติพันธุ์ต่างๆ เช่น แกงอ่อมพอด แกงหัวตาลอ่อน (ผลตาลอ่อนกินได้ตามฤดูกาล) แกงผลกล้วย แกงหยอก (ไส้อ่อนต้นกล้วย) แกงบีเลิด (ใบชะพลู) แกงขนุน แกงผักปลังหอยขม แกงเผือกใบมะขามอ่อน แกงดอกงิ้ว แกงผักปลัง แกงหน่อไม่เปรี้ยว (ดอง) ยำเทา (สาหร่ายเขียวน้ำจืด) ของชาวไทยลาวเวียง

4 4.1)ประเพณีทำบุญกลางบ้าน เมื่อถึงเดือนหก หลังจากการพิธีเบิกเรียบร้อยแล้ว ชาวบ้านจำกำหนดวันทำบุญกลางบ้าน ณ ศาลปู่ตาเจ้านายที่ตั้งอยู่กลางหมู่บ้าน หมู่ที่ 3 ตำบลบ้านเลือก อําเภอโพธาราม จังหวัดราชบุรี เป็นการทําบุญหมู่บ้าน เรียกว่า ทําบุญกลางบ้าน และเพื่ออุทิศ ส่วนกุศลให้บรรพบุรุษชาวลาวที่เสียชีวิตในเมืองเวียงจันทน์ที่สิงสถิตอยู่ ณ ศาลแห่งนี้ และผู้ที่ล่วงลับไปแล้ว ตลอดถึงสังเวย พระอินทร์ เทวดา เพื่อเป็นสิริมงคล ปกปักรักษา คุ้มครอง ชาวบ้านเรือก สวน ไร่ นา และสรรพสัตว์ทั้งหลาย ให้อยู่เย็นเป็นสุข ปลอดจากภัยธรรมชาติปฏิบัติสืบทอดมาทุกปี ปัจจุบันหมู่บ้าน ชุมชนของตนเพื่อความสะดวกและจุดประสงค์เหมือนกัน

5 1) ศาลปู่ตาเจ้านายเจ้าปูโท่ง ตั้งอยู่ชายทุ่งหนองเข้า หมู่ 4 ตำบลบ้านเลือก อำเภอ โพธาราม จังหวัดราชบุรี เค้าโครงเดิมลักษณะคล้ายกับศาลปู่ตาเจ้านายที่หมู่ 3 แต่มีระเบียงด้านข้างทั้ง สองด้าน บูรณปฏิสังขรณ์ครั้งแรก ในสมัยผู้ใหญ่ชํานาญ ศีลาคํา ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 4 เป็นแกนนํา สร้าง โดยใช้อิฐก่อถือปูนยกชั้น บูรณปฏิสังขรณ์ครั้งที่ 2 ในสมัยผู้ใหญ่ดุษฎี กิจชํานาญ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 4 ผู้ใหญ่บันเทิง ธรรมจง ผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 5 เป็นแกนนํา ศาลแห่งนี้เป็นของกลุ่มลาวที่อพยพมาจากเมือง เวียงจันทน์ประเทศลาว ติดตามพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ 1 เมื่อครั้ง ดำรงตำแหน่งเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกปี พ.ศ.2522 พักพิงกลุ่ม ณ ศาลปู่ตาเจ้านายที่หมู่ 3 เพื่อหาที่ ทำจึงได้ตั้งศาลที่ชายทุ่งหนองข้าแห่งนี้ขึ้นเป็นหนึ่งหลัง ซึ่งไม่ไกลจากหมู่บ้านมากนัก เพื่ออัญเชิญดวง วิญญาณของบรรพบุรุษและเจ้านายที่เสียชีวิตที่เวียงจันทน์ในสภาวะสงคราม มาประดิษฐานสิงสถิต ณ ศาลแห่งนี้ เพื่อปกป้องคุ้มครอง ลูกหลาน เรือกสวน ไร่นา สัตว์เลี้ยง และการทำมาหากินตามวิถีชมชน ให้ปลอดจากภัยธรรมชาติ เป็นที่พึ่งของชาวบ้าน ตามความเชื่อสืบทอดกันมา เมื่อถึงเดือนหกของทุกปีจะ มีพิธีเบิกบ้าน และจะทำบุญอุทิศส่วนกุศาลให้บรรพบุรุษ และเจ้านายที่เสียชีวิตที่เมืองเวียงจันทน์ใน สภาวะสงคราม มาประดิษฐานสิงสถิต ณ ศาลแห่งนี้ เพื่อปกป้องคุ้มครอง ลูกหลาน เรือกสวน ไร่นา สัตว์เลี้ยงและการทำมาหากินตามวิถีชุมชนให้ปลอดภัยจากภัยธรรมชาติ เป็นที่พึ่งของชาวบ้าน ตามความ เชื่อสืบทอดกันมา เมื่อถึงเดือนหกของทุกปีจะมีพิธีเบิกบ้านและจะทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษที่ ประดิษฐานสิงสถิต ณ ศาลแห่งนี้และผู้ที่ล่วงลับตลอดถึงพระอินทร์ เทวดา เจ้าฟ้าพระยาแถน และ ทำบุญให้ทุ่งนา ภาษาพื้นถิ่น เรียกว่า “ทำบุญโท่ง” ในวันพระสิ้นเดือนหกปฏิบัติสืบทอดมาทุกปีจนถึง ปัจจุบัน


สถานที่สำคัญ

สถานที่
กิจกรรม
พิกัด
สินค้าชุมชน

สินค้าจากชุมชน
เจ็ดเสมียนและบ้านเลือก